Kuksalarda diğer tüm ahşap ürünler gibi bakım ister. Neticede bir canlının parçasıdır. Sıvı ile temas etmeyen, güneş görmeyen sehpa gibi kimyasallarla korunan ürünlerin bile bakıma ihtiyaç duyduğunu düşününce sıcak- soğuk sıvılara maruz kalan sıfırın altında sıcaklıklarda da kullanılan, güneş gören ve hiçbir kimyasalla temas etmeden korunan kuksanın bakım istemesi oldukça doğaldır.

Bu yüzden kuksaların bakımına dikkat edilmeli. Bu yazıda bakıma dair bilgilere ulaşabileceksiniz. 

  

Tung yağının uygulamasında da dikkat edilmesi gereken öncelikli husus seyreltmedir.

  • Bitkisel kökenli sağlığa zararı bulunmayan ve kokusuz incelticiler tercih edilmeli ve aralarında 4 saat bulunan süreler ile katlar halinde uygulanmalıdır. İnceltici ilk kattan itibaren azaltılarak uygulanmalı ve son kat incelticisiz olarak uygulanıp film tabakası oluşturması sağlanmalıdır.
  • Uygulama pamuklu bez ile yapılabilir. İlk katlarda bol sürülerek 15-20 dk arası içine çekmesi beklenip ardından fazlalığı silinip diğer kat için beklenebilir. Üzerinde damlacıklar halinde beklemesi ton farklılıklarına sebep olabilir.
  • İnceltici olarak iyi karışabilen diğer yağlarda kullanılabileceği gibi çam terebentini kullanılabilir.

     ​Kuksa bakımında hangi yağlar veya cilalar kullanılmalıdır?


​   Kuksaların bakımında bitkisel yağlar önceliklidir.Bunların yanı sıra food-safe ahşap ürünlerde kullanılabilen ve sağlığa zararı olmayan mineral yağlar da vardır. Koruyucuların özellikleri ağaca, tüketilen içeceklere ve şartlara bağlı da değişiklik göstermektedir.


    Kuksa bakımı  için, yağları kuruyabilme kabiliyetlerine göre değerlendirmek daha doğru olacaktır. Yağlar, kuruma sürelerine göre kuruyabilen, yarı kuruyabilen, kurumayan olarak sınıflandırılır. Bu ifadeler, bir yağ türünün oksijen etkisi ile hangi süre içersinde "kuruma" özelliğine sahip olduklarının tanımıdır. Bu özellik, ilgili yağın iyot sayısı ile bağlantılıdır. Bu sayı 100'ün altında ise kurumayan bir yağdır, kuruması için uzun süre gerekir. 100-170 arası bir değer, yarı kuruyan bitkisel yağın tanımıdır. 170 üzeri bir iyot değeri (Jod sayısı) taşıyan bir bitkisel yağ ise kuruyan yağdır. Hızla kurur.


  Peki yağların kuruma özelliği neden önemlidir?


  Yağların kuruma özelliği kuksalarda sıvıya karışımı açısından önemlidir. Kuruyabilen yağlar, akışkanlıklarını yitirdiklerinden dolayı gözenekleri doldurur ve geç çözünerek içeceğe karışmaz. Birkaç gün aralıkla kuruyabilen yağlar ile iyi yağlanmış bardaklar, diğerlerine göre çok daha uzun süre bakım yapılmadan kullanılabilir.

   Kuksalarınızın içini ve dışını tercih ettiğiniz yağlara göre farklı olarak yağlayabilirsiniz. Örneğin, dışını tung içini keten yağı ile yağlayabilirsiniz. Koku ve tat hassasiyetinize bağlı olarak bu seçim kullanıcının tercihine kalmıştır.


 Kuksaların Bakımı ne sıklıkla yapılır ?

 Kuksaların bakım zamanı için net bir aralık söylemek neredeyse imkansızdır. Çünkü kuksaların bakım zamanı ve yöntemini ağacın türü, kuksanın et kalınlığı, boyutu, korumasında kullanılan yöntemler,  kullanım sıklığı, sık tüketilen içecekler, çevre koşulları, güneşe ve sıcağa maruziyet gibi bir çok etken değiştirir.

Kuksanızın bakıma ihtiyacı olduğunu ancak belirtileri gözlemleyerek anlayabilirsiniz. 

Badem yağı, kulağa çok iyi gelse de iyi bir ahşap bakım ürünü değildir.Kuruyamayan bir yağdır.

  • Farklı ağaçlar üzerinde yaptığımız testlerde geniş gözenekli ağaçlarda sık kullanımda hızla kaybolduğu görülmüştür.
  • Badem yağının tatlı mı acı mı olduğu da önemlidir. Tatlı badem yağı neredeyse kokusuz ve tatsızdır. Çok hassas kullanıcılar için bir çözüm olabileceği için bu listeye ekliyoruz.
  • Diğer taraftan kurumayan bir yağ olması sebebiyle mevsimlik kuksa kullanıcılarına ya da sadece kampta ve outdoor faliyetlerinde kullananlara tavsiye ettiğimiz bir türdür.
  • Kullanılmadığında yıkama v.s. ile yüzeyden sökülmeyeceği için kurumama dezavantajı bir şey ifade etmez ve kaplayıcı olarak kalacağından daha iyi korur.

Zeytin yağı, kurumayan yağlardandır. Ancak ülkemizdeki zeytin üretiminin fazlalığı sayesinde birçok özellikte ve aromada zeytin yağına herkes kolayca ulaşabilir.

  • Kuksa korunmasında zeytin yağı kullanılacak ise mümkün olduğunca kokusuz olmasına dikkat edilmelidir.
  • Kurumayan bir yağ olduğu için gözle fark edilemeyecek düzeylerle de de olsa içeceğe karışacaktır.
  • Aromasız bir zeytin yağı kullanımı kolaylaştırmanın yanında sık bakım gerektirmesine rağmen iyi bir koruyucudur.
  • Düşük maliyeti kolayca temin edilebilmesi de bir tercih sebebidir.
  • Kuksalarınızı zeytin yağıyla dilediğinizde yağlayabilir bakım zamanını beklemeyebilirsiniz.
  • Yüzeyi sürekli tazeleyip inceliği sayesinde de gözeneklere dolarak uzun ömürlü ve hijyenik kullanımınıza katkı sağlayacaktır.

   Keten yağının kokusu tung yağına göre çok daha hafif ve aroma olarak daha az rahatsız edicidir.

  • Sık gözenekli ağaçlar  dışında çok fazla inceltilmesi gerekmez.
  • Uygulanması kolaydır.
  • Katlar arasında bir saat beklemek kuksalar için yeterlidir.
  • Keten yağı hızlı kuruyabilen bir yağdır bu özelliği ile bakım sonrasında hemen kullanılabilir.
  • Bekleme süresi yok denecek kadar azdır.
  • Üzerine uygulanabilecek uyumlu bir cila ile uzun ömürlü kullanım sağlar.

   Kuksa kullanımında dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?

  Kuksalarınızın yüksek sıcaklıklarda kalmamasına dikkat etmek gerekir. 
Ateşe çok yakın yerlerde bulundurmak kalorifer peteği soba gibi yerlerin yakınına koymak ağacın iç sıcaklığını yükseltecek ve kalan nemin genleşerek çatlaklar oluşturmasına sebep olacaktır.Uzun süre güneş altında kalması da bu etkiyi yaratabileceğinden gölgede muhafaza etmeye özen gösterilmelidir.

  Sık kullanımdan daha çok seyrek aralıklı kullanımlarda kuksalar daha hassaslaşmaktadır.Uzun süre kullanmayacağınız yada seyrek kullandığınız kuksalarınızı uygun yağ ile yağlayıp zaman zaman çalkalamanız nem dengesini koruyacaktır..Kullanmıyor olmanız bakım istemeyeceği anlamına gelmez .

KUKSALARIN TEMİZLİĞİ


Kuksalar nasıl yıkanmalıdır? 

Kuksalar yüzey kaplamaları sayesinde hidrofobik (sıvı itici) özelliktedir.

Bu yüzden içecekler kuksaya nüfus etmez ve kuru bir bezle bile yüzeyi temizlenebilir.

Kuksayı çalkalayıp silerek temizleyebilirsiniz.

İçerisinde içecek beklemediği durumlarda sabun, deterjan gibi temizleyiciler kullanılmasına gerek yoktur.

İhtiyaç olur ise de yemek sodası ya da sirke de hijyen sağlayacaktır. Ancak sirki koku bırakacağından dolayı yemek sodası daha doğru bir seçimdir.

Kuksalarımızın bulaşık makinesinde de kolayca zarar görmemesine rağmen yüksek sıcaklık ve deterjan ömrünü çok azaltmakta ve deterjan içerisindeki aşındırıcılar yüzey korumasını ortadan kaldırmaktadır. Bu yüzden kuksanızı bulaşık makinesinde yıkamamanız gerekir.

Parafin yağı, bir mineral yağdır. Ancak sentetik olarak üretilmektedir.

  • Koruyucu özelliğinden dolayı  kumaş , karton ve yiyeceklerin uzun ömürlü muhafazasında kullanılmaktadır.
  • Mum yapımında da kullanılan parafin tahmin edebileceğiniz gibi iyi bir yüzey kaplaması sağlamaktadır.
  • İnsan sağlığına zararı olmamakla birlikte sindirimi kolaylaştırması amacıyla da kullanıldığı bilinmektedir.
  • Foodsafe (gıda ile tüketime uygun) ahşap ürünlerde kullanımı oldukça yaygındır.
  • ABD 'de doğrama  tahtaları , sunum tepsilerinde ve kaselerde kullanılır.
  • Kuksalarda da oldukça koruyucu olmasına rağmen sık tazelenmesi gerektiği yaptığımız testlerde gözlenmiştir.

Kuksa Bakımı ve kullanımı 

Nedir Bu Bitkisel - Doğal Yağlar?


Kuksa bakımında,

  • tung yağı,
  • keten tohumu yağı,
  • zeytin yağı,
  • ceviz yağı,
  • fındık yağı,
  • badem yağı gibi bitkisel kaynaklı yağlar kişiye göre tercih sebebi olabilir.

Tercih de öncelik koruyucu özelliklerinden çok kişinin koku ve tat hassasiyeti olmalıdır.

Tung, keten tohumu, badem yağının bazı türleri bir süre koku yapabilmektedir. Bunların en uzun süre koku bırakanı tung yağı olmasına rağmen en koruyucu ve en güzel renklendiren de odur.

Tung yağının kokusundan rahatsız olmayan ya da seven daha önce tecrübe etmiş kişiler dışında kullanılmamalıdır. 

Kuksa bakımı için yağ seçiminde dikkat etmeniz gereken önemli bir konu seçebileceğiniz ahşap koruyucu yağ olarak satılanların bitkisel kaynaklı olsa da içerebileceği sağlığa zararlı kimyasallardır.

 Tik yağlarının bir kısmında yüksek oranda solvent kullanılmakta, diğerlerinde ise doğal olduğu belirtilmesine rağmen gıda tüketimine uygun oldukları şüphelidir. Bunun yanında tik yağı yaygın olarak dış mekan tik ağacı mobilyaları korumakta kullanılan bir yağdır.

Yüzey kalitesi ve ahşaba nüfuz etmesi bakımından kuksa yapımında kullanılan ağaçlarla uyumlu olmayabilir.


kuksa bardak

Kuksanın bakım zamanının geldiği nasıl anlaşılır ?


Kuksayı koruyan gözenek içlerine geçmiş olan koruyucu yağ ve üzerindeki kaplamadır. Uzun süre bakımı yapılmadan kullanılmış kuksalar dışında ağaç içerisindeki koruyucunun yenilenmesi gerekmez.

Düzenli bakımı yapılan bir kuksanın üzerindeki ağacın içerisine sıvı almasına engel olan hava ile temasını kesen tabakanın yenilenmesi gerekir.

Bu tabaka ürünlerimizde tasarıma ve ağaca bağlı olarak farklı doğal maddelerden yapılmaktadır. (Kuksa modelinin ismini ve aldığınız tarihi bize yazarak ürününüzün hangi koruyucular ile korunduğunu öğrenebilirsiniz).

Kuksanızın renginden öncesine kıyasla solukluk, parlaklığında azalma, dokununca hissedilen kuruluk ya da içerisinde renk değişimi  veya pürüzlenme görülmeye başlandığında kuksanızın bakım zamanının geldiğini anlayabilirsiniz.​​

         

CİLALAR

Kuksalarınızı yağladıktan ve yağ türüne göre belli bir süre bekledikten sonra içine veya dışına cila uygulayabilirsiniz. Sağlığa zararı bulunmayan tavsiye edebileceğimiz cilalar ile Shellac (gomalak cila ) ve anti-bakteriyel ahşap cilasıdır. Bazı tercihlerde ahşaplarda balmumu da kullanılabilir ancak kuksa gibi sıcak içeceklerin de kullanıldığı bir üründe balmumu hızla eriyip koruyucu özelliğini kaybedecektir.


Gomalak cila: Gıda ürünlerinde sık sık kullanılan gomalak, hayvansal kökenli tek ticari reçinedir. Hindistan ve Tayland’a yaşayan lak böceğinin (Laccifer lacca, Coccus lacca) dişilerinin yine o bölgeye özgü Palas, Fikus, Kursum ağaçlarının (Akasya ve Sabun ağacı çeşitleri) dal ve gövdelerinde biriktirdikleri atıklardan rafine edilir. Elma çekirdeği boyunda, kırmızı renkli bu mucizevî böcek, yaşadığı ağacın dallarını delerek özsuyunu emer ve bunu salgıladığı salgıyla karıştırıp larvalarını ve kendini saracak şekilde dışkılar. Zamanla sertleşerek ağacın dallarını saran 3-8 mm kalınlığında bir tabaka oluşur. Oluşan bu tabakanın ve mamul hale gelmiş gomalağın rengi, özsuyunu emdiği ağaca göre değişir. 


Hazır olarak metil alkolle seyretilmiş satılmakla birlikte etil alkol ya da kendi belirleyeceğiniz bir çözücü ile de kullanabilirsiniz. Metil alkol sağlığa zararlı olması şüphesi uyandırmasına rağmen kuruduğunda zararlı maddelerin uçacağı savunulmaktadır. Ancak siz her ihtimale karşı etil alkol ile seyreltmeyi tercih edebilirsiniz.

Gomalak cilanın uygulaması mobilya gibi ürünlerde oldukça ustalık isteyen bir iş olmasına rağmen bardağınızı koruması amacıyla içine ve dışına görüntüyü bozmayacak şekilde deneyimsiz de olsanız uygulayabilirsiniz. Gomalağın uygulanacağı yüzeyin pürüzsüz olması önemlidir. Zamanla yüzeyi aşınmış bakımsızlıktan kabarma çukurlaşma oluşmuş kuksalarınız için daha sonra bahsedeceğimiz sıralama ile zımpara yapılabilir. Pürüzsüz yüzeyli ve yağlanmış olan kuksanızı sildikten sonra bir pamuk parçasını pamuklu bez içerisine koyarak gomalağı hızlı dairesel hareketlerle bol ve beklemeden sürebilirsiniz. İlk katları birkaç dakika aralıkla 5 kattan sonra ise birkaç saat aralıklarla sürebilirsiniz. Katlar arası 500 grid üzeri zımpara yapabilirsiniz .Her katta yüzeyin daha da parladığını fark edersiniz. Kalınlaşmış olan cila tabakası, kuksanın ömrünü uzatacaktır. Koruyuculuğunun yanında çizik gibi küçük kusurları kapatabilme ve oluşmuş olabilecek kılcal çatlakların sızdırmasını engelleyecektir.


Gomalak cilanın tek dezavantajı alkollü içeceklerin kuksa içerisinde uzun süre beklemesi ile kısmi çözünebilmesidir.

 Kuksalarınızı ayrıca bizden de temiz edebileceğiniz gıdalardan üretilmiş antibakteriyel cilalar ile de cilalayabilirsiniz.